آموزه‌هایی از پیامبر (ص) در برخورد با مخالفان

حجت‌الاسلام و المسلمین خانجانی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در رابطه با سیره پیامبر (ص) در جذب مخالفان عنوان کرد: عوامل متعددی باعث شد که مخالفان و کسانی که باورهای متفاوتی داشتند مانند یهودیان، مسیحیان یا مشرکان به سمت پیامبر اعظم (ص) جذب شوند؛ اما بر اساس آیات قرآن و رفتار پیامبر (ص) مهم‌ترین عامل دوستی، محبت، مهربانی و مدارا است.

وی ادامه داد: قرآن کریم در آیه ۱۵۹ سوره آل عمران می‌فرماید:«فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ» خداوند در این آیه به پیامبر (ص) می‌فرماید که به سبب مهربانی که در برخورد با مردم داشتی، آن‌ها جذب تو شدند. این آیه تأکید می‌کند که اگر فردی با خشونت و سنگدلی (غلیظ‌ القلب) برخورد کند مردم از اطراف او پراکنده می‌شوند. همچنین در پایان آیه خداوند می فرماید پس آنان را ببخش و برای آن‌ها استغفار کن و آمرزش بخواه. این نشان‌دهنده بالاترین سطح از مدارا و بخشش در سیره نبوی است.

استاد حوزه علمیه گفت: نمونه بارز از رحمت و مهربانی پیامبر (ص) در واقعه فتح مکه است. وقتی مکه با کمترین درگیری نظامی فتح شد شخصی گفت که امروز روز جنگ و انتقام است یعنی زمان انتقام از قریش و مشرکان است، اما پیامبر (ص) بلافاصله با رویکردی متفاوت فرمودند: «امروز روز رحمت و مهربانی است» (الیوم یوم المرحمه). این رفتار باعث شگفتی و تعجب دشمنان و سایر مردم شد؛ زیرا کفار و قریش سال‌ها در برابر پیامبر(ص) ایستادند اما رفتار پیامبر (ص) با آنان با رحمت و بخش بود به همین خاطر آن‌ها با دیدن رحمت پیامبر (ص) به دامن اسلام آمدند.

وی افزود: وقتی مشرکان نزد ایشان آمدند و با ترس پرسیدند که با ما چه خواهید کرد، پیامبر (ص) با گفتن جمله معروف «اذهبوا فانتُم الطُّلقاء؛ بروید که همگی آزاد هستید» همه را بخشیدند. این گذشت بزرگ در حالی رخ داد که کفار و قریش سال‌ها پیامبر (ص) را اذیت کرده بودند به طوری که پیامبر (ص) مجبور به هجرت از مکه شدند اما زمانی که در اوج قدرت بودند آن‌ها را بخشیدند.

پژوهشگر حوزوی تصریح کرد: اگر چه برخی از افراد مانند ابوسفیان فقط اسلام ظاهری داشتند اما بسیاری از افراد قریش و مشرکان واقعا ایمان آوردند و برخی از آنان از یاران نزدیک پیامبر (ص) شدند به همین خاطر خداوند در آیه ۱۰۷ سوره انبیا می‌فرماید:«وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ؛ و تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم.» یعنی پیامبر(ص) فقط نسبت به مسلمانان و محبان اهل بیت علیهم السلام رحمت نداشتند بلکه نسبت به همه جهانیان رحمت و مهربانی داشتند که نمونه آن عیادت از فرد یهودی بود که بر سر آن حضرت خاکستر می‌ریخت و چون چند روز از او خبری نبود آن حضرت به عیادت او رفت و او شرمنده شد و اسلام آورد.

حجت‌الاسلام و المسلمین خانجانی بیان کرد: رحمت و دلسوزی پیامبر (ص) برای هدایت مردم به قدری بود که خداوند فرمود: «لَعَلَّکَ بَاخِعٌ نَفْسَکَ أَلَّا یَکُونُوا مُؤْمِنِینَ» شاید تو می خواهی برای اینکه آنان ایمان نمی آورند، خود را از شدت اندوه هلاک کنی! یعنی مهربانی و تلاش پیامبر اسلام (ص) برای مسلمان شدن و هدایت مردم یک مهربانی ظاهری نبود بلکه از عمق جان برای جذب آنان تلاش می‌کردند.

وی اظهار کرد: یکی از زیباترین ابعاد رحمت پیامبر (ص) آن است که وقتی فردی با اسلام همراه می‌شد، پیامبر (ص) هرگز گذشته و سوابق منفی او را یادآوری نمی‌کردند. ایشان نمی‌گفتند: «تو در مکه فلان کار را کردی» یا «در جنگ‌های گذشته در برابر ما بودی». پیامبر (ص) به گونه‌ای رفتار می‌کردند که گویی هیچ نقطه منفی در زندگی آن فرد وجود نداشته است. به همین سبب بود که خداوند مدال «وَ إِنَّکَ لَعَلی‌ خُلُقٍ عَظِیمٍ؛ همانا تو بر خلق و خویی بزرگ هستی» را به آن حضرت عطا کرد.

استاد حوزه علمیه ادامه داد: همین ویژگی یعنی رفتار رحیمانه باعث شد که اسلام به سرعت در شبه‌جزیره عربستان و سپس در نقاط مختلف جهان گسترش یابد و امروز به پیروان میلیاردی برسد و دومین دین بزرگ جهان باشد.

وی یادآور شد: ما هم امروزه اگر می‌خواهیم‌ مخالفان و کسانی که هم‌عقیده ما نیستند را جذب کنیم باید همانند پیامبر (ص) با مهربانی و دلسوزی واقعی اقدام کنیم. اگر آن‌ها متوجه شوند که ما از روی دلسوزی رفتار می‌کنیم حتما جذب می‌شوند.

حجت‌الاسلام و المسلمین خانجانی گفت: البته طبق آموزه‌های قرآنی این کار باید با زبان نرم و با ابراز محبت انجام شود همچنین نباید کاستی‌ها، لغزش‌ها یا مشکلات اخلاقی آن‌ها را برجسته کنیم؛ زیرا اگر دائم بر نقاط ضعف و اشتباهات طرف مقابل انگشت بگذاریم، در واقع او را از خود دورتر می‌کنیم.

انتهای پیام